WSTĘPNIAK - SPEOLOGIA

    Jaskinie w których wytworzone przez lata znajdują się takie formy połaczone wzajemnie jak: groty, kominy, studnie erozyjne, kotły, galerie, czeluście skalne, podwodne korytarze (nieraz wypełnione wodą), pojawiły się na naszej planecie równocześnie z jej powstaniem. Ulegały potem zmianom pod wpływem trzęsień ziemi, wybuchów wulkanów, czy też podziemnej korozji pod wpływem wody w której jest zawarty dwutlenek węgla (tworzący słaby roztwór kwasu). To właśnie woda przenikając przez otaczające je skały wapienne wgłąb jaskiń, tworzyła i tworzy piękne stożkowe formy zwane stalaktytami (narastającymi od stropu jaskini) i stalagmitami (narastające od dna jaskini). Często na skutek zawartości różnych związków i metali wypłukiwanych ze skał, są niezwykle kolorowe.
     Jaskinie, pierwotnemu człowiekowi służyły jako prawzór domu, jako schronienie przed zwierzętami, wrogami czy też niekorzystnymi warunkami atmosferycznymi. Tam się rodził, jadł, spał, żył i często w nich umierał.
     W miarę postępu cywilizacji, znaczenie jaskiń w życiu człowieka, traciło na znaczeniu. Opuścił je, przenosząc się do domów, choć (bardzo rzadko) zdarzają się przypadki, kiedy żyje w nich do dzisiaj.
     Kolejnym etapem jaskiń w ich historii, był rozwój nauki, która stara się poznać genezę ich powstawania, zmiany na przestrzeni czasu, poznawanie ich klimatu, oraz flory i fauny egzystującej w nich w zgodnej symbiozie. Całkoształ nauki związanej z badaniem jaskiń, nazywa się włąśnie speologią. Ale i tą samą nazwą określa się też działalność człowieka zwiazanej z ekspoloracją jaskiń oraz prowadzenie w nich działalności sportowej określanej jako podziemny alpinizm.
     Bo natura człowieka, a raczej ta jej cech zwana ciekawością odkrywania świata, nie pozwala człowiekowi na poprzestaniu ekploracji jaskiń, dopóty, dopóki nie pozna ją całkowicie, odkrywając przy tym nowe przejścia, korytarze, komory, nierzadko w bardzo trudnych warunkach a niekiedy ukrytych w podwodnej rzece czy też wypełnionych wodą.
   Bo chęć odkrywania nowych części jaskiń, dotarcia do jej dna (bijąc przy tym kolejne rekordy głębokości) jest tak silna, że nie odstrasza człowieka nawet to, iż takie wyprawy mogą zakończyć się dlań tragicznie. A zdarza się to nawet i najlepszym, bo natura zazdrośnie i bezlitośnie strzeże swoich tajemnic.
   Speologia dzisiaj, to wielka gałąź turystyki wyczynowej nie zawsze dostępnej dla wszystkich bez odpowiednich uprawnień. Wiele krajów, takich jak Francja, Chorwacja, Węgry, Słowacja, USA, Australia, Nowa Zelandia, papau-Nowa Gwinea, Szwajcaria, Gruzja (reklamująca się jako posiadająca najbardziej interesujące groty), Meksyk, Gruzja czy też Turcja, która posiada około 39000 jaskiń i pieczar ( ponad 800 udokumentowanych) i zachęcająca do swego raju jaskiniowego, stara się przyciągnąć do swoich krajów jak najwięcej speologów i turystów. Zresztą lista tych krajów jest niezwykle długa.
    Te naj, naj, imponują swoimi parametrami. Bo uznawana za najdłuższą, jaskinia Mamucia (Mammouth Cave – USA) liczy sobie ...563km!! A tytuł najgłębszej (2191 m!!) na  świecie, dzierży Jaskinia Krubera znajdująca się na terenie Gruzji, a ściślej -  w dzisiejszej Abchazji.
    Polska w swoich górach posiada też wiele ciekawych i interesujących jaskiń, szczgólnie na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego (około 500) z czego kilkadziesiąt jest udostępnionych dla członków klubów alpinistycznych a tylko zaledwie sześć, jest udostępniona dla turystów (4-ry w Dolinie Kościeliskiej, 1-na w Wąwozie Kraków i 1-na w Dolince ku Dziurze).
    Najbardziej znaną jaskinią w paśmie Gór  Świętokrzyskich  jest nazwana ze względu na swoje piękno - Jaskinia Raj, koło Chęcin. Odkryta stosunkowo niedawno (początek lat sześćdziesiątych), kilka lat po odkryciu została udostępniona dla turystów.
    Ale jak wspomniałem wyżej, wiele jakiń szczególnie trudnych technicznie, stawia przed śmiałkami niezwykle niebezpieczne wymagania, często kończące się dla nich tragicznie. Bo mimo nieraz dużego doświadczenia eksplorujacych, jest to niezwykle niebezpieczny sport pochłaniający ciągle nowe ofiary. Przykładem niech będzie śmierć polskiego speologa-nurka w grocie Ras Mamlach - Egipt czy też we Francji w grocie Saint-Sauveur (piąta ofiara w tej grocie), we wrześniu 2011 roku. A dziesieć lat wcześniej nurek-speolog udusił się w tejże grocie, kiedy wyczerpał z butli cały zapas tlenu.
    Polscy speolodzy (eksplorujący jaskinie) ginęli w jaskiniach w Polsce i innych krajach. Wiele ofiar jest także wśród zagranicznych uczestników wypraw penetrujących jaskinie.
    Gwoli ścisłości należy nadmienić iż Polacy osiagaja w tej dziedzinie bardzo znaczące i liczące się na świecie sukcesy w dziedzinie penetracji jaskiń i ustanawiania nowych rekordów jaskiń. Za przykład niech posłuży osiągnięcie Krzysztofa Starnawskiego (aktualny rekordzista świata w nurkowaniu w obiegu zamknietym – 283m), który chce odkryć połaczenie dwóch bardzo znanych jaskiń znajdujących sie w Meksyku – San Actun i Dos Ojos. Gdyby jego wyprawa zakończyła się sukcesem wtedy układ tych dwóch jaskiń, byłby najdłuższy na świecie!
     W listopadzie 2006 roku, miałem okazję razem z żoną, podziwiać w grotach meksykańskich (tzw. senotes) udostępnionych turystom, przepiękne formy stalagmitów, znajdujących się pod wodą.  A lipcu 2009 roku, mieliśmy także okazję oglądać przepiękne formy stalakmitów, stalagmitów, podwodnych jeziorek i pieczar, w jednej z najpiękniejszych (udostępnionych dla turystów), jaskiń na terenie USA, w stanie Wirginia. To jaskinia Luray, zrobiła na nas tak niesamowite wrażenie a zdjęcia pobytu w niej, moga czytelnicy oglądnąć na naszej stronie pod hasłem – Galerie.  I dobrze, że na całym świecie roztacza się jaskinie ścisła ochroną. Szczególnie te, udostępniane turystom. Bo żeby przyszłe pokolenia mogły podziwiać w nich to co i dane jest nam do ogladania, należy dbać o utrzymanie ich piękna i ...nic w nich nie zmieniać. Zgodnie z pisenką Jurka Porębskiego: „Niech już tak zostanie.....”.

Redaktor Naczelny Strony
 Józef Kołodziej
 Wrzesień 2011
  

• Galerie

OSTATNIE ARTYKUŁY:

•